ریاضی و حسابان از آن درسهایی هستند که خیلی از دانشآموزها فکر میکنند فقط با حفظ کردن فرمولها میشود در آنها نتیجه گرفت؛ اما واقعیت این است که نمره بالا در این درسها بیشتر از هر چیز به فرایند حل مسئله وابسته است، نه فقط رسیدن به جواب نهایی.
اگر مراحل حل را درست یاد بگیرید، حتی وقتی به جواب آخر هم نرسید، میتوانید بخش زیادی از نمره را بگیرید. به همین دلیل، مطالعه ریاضی و حسابان باید مرحلهبهمرحله، اصولی و هدفمند باشد. در ادامه، یک روش کاربردی و امتحانپسداده را میخوانید که هم برای دانشآموزان رشته تجربی و هم برای دانشآموزان ریاضی مفید است.
1) اول از همه پیشنیازها را بررسی کنید
قبل از شروع هر مبحث، از خودتان بپرسید:
آیا برای یادگیری این فصل، به مباحث قبلی نیاز دارم؟
مثلاً در درسهایی مثل حد، مشتق، تابع یا مثلثات، اگر پیشنیازهای پایه را بلد نباشید، احتمال زیادی دارد که وسط راه گیر کنید. بنابراین قبل از شروع، باید مشخص کنید کدام مباحث پایهای را باید مرور کنید تا یادگیریتان ناقص نماند.
این کار دو مزیت مهم دارد:
- وقتتان هدر نمیرود
- از همان ابتدا با دید درست وارد مبحث میشوید
2) ترتیب مطالعه را درست انتخاب کنید
برای نتیجه گرفتن در ریاضی و حسابان، بهتر است مطالعه را با یک مسیر مشخص جلو ببرید. ترتیب پیشنهادی این است:
مرحله اول: مطالعه درسنامه
اول از همه درسنامه همان منبعی را که برای مطالعه انتخاب کردهاید، با دقت بخوانید. اگر از کتابهایی مثل ماجراهای من و درسام، فرمول ۲۰ یا ۲۰ پک مهر و ماه استفاده میکنید، درسنامه را کامل و مفهومی بخوانید.
هدف در این مرحله این نیست که سریع از روی مطلب رد شوید؛ هدف این است که:
- مفهوم را بفهمید
- فرمولها را بشناسید
- ارتباط بین بخشهای مختلف درس را درک کنید
مرحله دوم: مطالعه جزوه معلم
بعد از درسنامه، سراغ جزوه یا نکات معلم بروید. این مرحله خیلی مهم است، چون معلم شما معمولاً با سبک سوالات ترم و امتحان مدرسه آشناتر است و ممکن است نکاتی را گفته باشد که در منابع دیگر کمتر به آنها توجه شده است.
ممکن است بعضی از این نکات دقیقاً همان چیزی باشند که در امتحان از شما پرسیده میشود. پس جزوه معلم را فقط بهعنوان یک متن تکمیلی نبینید؛ آن را بخشی از مطالعه اصلی خودتان بدانید.
مرحله سوم: حل تمرینهای کتاب درسی
بعد از یادگیری اولیه، نوبت به تمرینهای کتاب میرسد. این بخش پایه اصلی تسلط شماست. تمرینهای کتاب را باید آنقدر حل کنید تا به مفاهیم مسلط شوید.
در این مرحله اگر جایی گیر کردید، نگران نباشید. اتفاقاً همان قسمتها مهمترین نقاط ضعف شما هستند.
3) نقاط ضعف را علامت بزنید و جدی بگیرید
هرجا در حل تمرینهای کتاب یا جزوه معلم به مشکل خوردید، آن سؤال یا آن مبحث را علامت بزنید. این بخشها همان جاهایی هستند که باید دوباره و دقیقتر بررسی شوند.
برای رفع اشکال، میتوانید:
- ویدیوهای آموزشی نهایی سال گذشته را ببینید
- از درسنامههای تکمیلی استفاده کنید
- از استادی که با سبک تدریسش راحتتر هستید کمک بگیرید
نکته مهم این است که شما نباید وقتتان را روی مباحثی بگذارید که از قبل بلد هستید. تمرکز اصلی باید روی ضعفها باشد.
4) بعد از تسلط اولیه، سراغ سوالات دبیرخانه بروید
وقتی تمرینهای کتاب را خوب کار کردید و یک درک اولیه از مبحث به دست آوردید، نوبت حل سوالات دبیرخانه است. این سوالها معمولاً سطح مناسبی برای سنجش واقعی شما دارند، چون از یک طرف به استاندارد امتحان نزدیکاند و از طرف دیگر شما را با تیپهای مختلف سوال آشنا میکنند.
اگر در این مرحله هم در بعضی سوالها مشکل داشتید، همانها را دوباره علامت بزنید و برای رفع اشکال به نمونه سوالات بیشتر برگردید.
5) فقط جواب آخر مهم نیست؛ پاسخنامه را دقیق بررسی کنید
یکی از مهمترین اشتباهات دانشآموزان این است که فقط به جواب نهایی نگاه میکنند. اما در درس ریاضی و حسابان، این نگاه کاملاً اشتباه است.
در امتحان تشریحی، معلم فقط به جواب آخر نمره نمیدهد. او میخواهد ببیند:
- آیا مسیر حل را درست رفتهاید؟
- آیا فرمولها را درست به هم وصل کردهاید؟
- آیا مرحلهبندی پاسخ شما منطقی بوده است؟
- آیا از روش درست و رسمالخط مناسب استفاده کردهاید؟
به همین دلیل، حتی اگر به جواب نهایی هم رسیدهاید، حتماً پاسخنامه را چک کنید تا ببینید:
- همه مراحل را درست نوشتهاید یا نه
- استدلالتان کامل بوده یا نه
- از فرمولها بهدرستی استفاده کردهاید یا نه
- پاسخ شما با شیوه تشریحی استاندارد هماهنگ بوده یا نه
در واقع، در امتحان ریاضی و حسابان، فرایند حل از خود پاسخ نهایی مهمتر است.
6) اگر وقتتان کم است، این روش را اجرا کنید
اگر زمان زیادی تا امتحان ندارید، باید هوشمندانهتر عمل کنید. در این حالت، برنامه پیشنهادی شما میتواند این باشد:
- مطالعه درسنامه
- مرور جزوه معلم
- حل تمرینهای کتاب
- مشخص کردن نقاط ضعف
- دیدن ویدیوی آموزشی برای همان بخشها
- حل نمونه سوالات دبیرخانه و کار روی اشکالات
این روش کمک میکند هم نقاط ضعف خودتان را پوشش دهید و هم با سوالات استاندارد آشنا شوید.
7) اگر زمان بیشتری دارید، عمیقتر پیش بروید
اگر برای امتحان فرصت خوبی دارید، بهتر است مسیر را کاملتر طی کنید:
- اول ویدیوهای آموزشی یا نهایی سال گذشته را ببینید
- بعد درسنامه را بخوانید
- سپس تمرینهای کتاب و جزوه معلم را حل کنید
- بعد سراغ سوالات فرمول ۲۰، ماجراهای من و درسام و ۲۰ پک بروید
- در پایان، نمونه سوالات دبیرخانه را کار کنید
این روش برای دانشآموزانی که میخواهند به تسلط واقعی برسند، بسیار مناسب است. چون هم یادگیری را عمیق میکند و هم شما را برای هر نوع سوال آماده میسازد.
8) شب امتحان، شبیهسازی سرعت و دقت را فراموش نکنید
در ساعات پایانی قبل از امتحان، بهترین کار این است که خودتان را در شرایط آزمون قرار دهید. یعنی:
- چند سوال را زماندار حل کنید
- سرعت عملتان را بسنجید
- پاسخها را دوباره بررسی کنید
- روی تیپ سوالات پرتکرار مرور سریع داشته باشید
این شبیهسازی کمک میکند سر جلسه امتحان، هم استرس کمتری داشته باشید و هم مدیریت زمان بهتری انجام دهید.
جمعبندی
برای گرفتن نمره خوب در ریاضی و حسابان، نباید فقط دنبال حفظ کردن فرمولها یا رسیدن به جواب آخر باشید. مسیر درست این است که:
- پیشنیازها را بشناسید
- درسنامه را درست بخوانید
- جزوه معلم را مرور کنید
- تمرینهای کتاب را کامل حل کنید
- نقاط ضعف را علامت بزنید
- سراغ سوالات دبیرخانه و نمونه سوالها بروید
- پاسخنامه را دقیق بررسی کنید
- و در نهایت، با شبیهسازی امتحان، سرعت و دقت خودتان را بالا ببرید
اگر این مسیر را درست و منظم طی کنید، احتمال گرفتن نمره بالا در ریاضی و حسابان بهمراتب بیشتر میشود.