بعضی از دانشآموزان بهصورت ذاتی و مؤثر، یادگیری شنیداری و دیداری دارند؛ یعنی با دیدن فیلم آموزشی، خیلی بهتر از مطالعه صرفِ کتاب یا جزوه، مفاهیم را یاد میگیرند. این دسته از دانشآموزان معمولاً وقتی با تدریس مدرس پیش میروند، فهم عمیقتری پیدا میکنند و روند یادگیریشان هم سریعتر و بهتر پیش میرود.
اما یک مشکل رایج وجود دارد:
خیلی از دانشآموزانی که پایه اصلی مطالعهشان فیلم آموزشی است، از ابتدای سال تحصیلی تا همین الان نتوانستهاند بهصورت منظم و کامل فیلمها را دنبال کنند. نتیجه این میشود که حالا با حجم زیادی از درسهای عقبافتاده مواجهاند و نمیدانند از اینجا به بعد باید چه مسیری را در پیش بگیرند.
اگر شما هم در همین شرایط هستی، نگران نباش. هنوز هم میشود با یک برنامه درست، از فیلم آموزشی بهترین نتیجه را گرفت؛ به شرطی که هوشمندانه، اولویتمحور و هدفمند جلو بروی.
از الان به بعد چطور با فیلم آموزشی پیش برویم که نتیجه بگیریم؟
برای اینکه فیلم آموزشی واقعاً برایت خروجی داشته باشد، باید چند اصل مهم را رعایت کنی. صرفاً دیدن تعداد زیادی جلسه، بدون برنامه و بدون اولویتبندی، کمکی به تو نمیکند. چیزی که اهمیت دارد این است که چه مباحثی را، با چه ترتیبی و از چه منبعی ببینی.
۱) اول بررسی کن آیا استاد تو دوره کوتاهتر و جمعبندیمحور دارد یا نه
اولین و مهمترین قدم این است که بررسی کنی استادی که با او درس میخوانی، آیا فقط دوره کامل سالیانه دارد یا دورههای کوتاهتر، جمعبندیمحور و فشرده هم ارائه کرده است.
بعضی از اساتید کنکور در کنار دورههای کامل سالیانه، دورههایی طراحی کردهاند که در آنها مباحث مهمتر، پرتکرارتر و کاربردیتر در تعداد جلسات کمتر جمعبندی میشود. این مدل دورهها برای دانشآموزی که از برنامه عقب افتاده، بسیار مفیدتر هستند؛ چون بهجای ورود به جزئیات کماهمیت، روی اصل مطلب، تیپ تستهای مهم و نکات کلیدی تمرکز میکنند.
مثلاً ممکن است یک مبحث در دوره سالیانه در ۱۵ تا ۱۷ جلسه تدریس شده باشد، اما همان مبحث در یک دوره فشردهتر در ۳ یا ۴ جلسه جمع شود. طبیعتاً در چنین حالتی، زمان کمتری مصرف میکنی و سریعتر به بازدهی میرسی.
نتیجه:
اگر تا امروز نتوانستهای منظم با فیلمها پیش بروی،
اولین کار این است که به دنبال نسخه کوتاهتر، فشردهتر و هدفمندتر آموزش همان استاد بگردی.
۲) اگر دوره کوتاهتر وجود نداشت، باید اولویتبندی درسی انجام بدهی
گاهی اوقات برای بعضی از درسها یا بعضی از اساتید، دوره کوتاهتری وجود ندارد. در این شرایط نباید ناامید شوی؛ فقط باید نوع برنامهریزیات را عوض کنی.
در چنین حالتی، مهمترین اصل برای تو این است که درسها را بر اساس اولویت امتحان نهایی و کنکور دستهبندی کنی.
یعنی باید از خودت بپرسی:
- کدام مباحث برای امتحان نهایی ضروریترند؟
- کدام فصلها در کنکور پرتکرارترند؟
- کدام بخشها پیشنیاز مباحث مهمتر دوازدهم هستند؟
- کدام فصلها ترکیبیاند و بدون آنها نمیتوانم سراغ مباحث جلوتر بروم؟
اولویت اصلی تو باید دوازدهم باشد
اگر دانشآموز کنکوری هستی و هنوز در دیدن فیلمهای آموزشی عقبافتادگی داری،
اولویت اول تو باید مباحث دوازدهم باشد.
چرا؟
چون مباحث دوازدهم همزمان در دو میدان برایت اهمیت دارند:
- امتحانات نهایی
- کنکور
یعنی اگر روی دوازدهم وقت بگذاری، در واقع با یک تیر دو نشان زدهای.
هم برای گرفتن نمره خوب در نهایی آماده میشوی، هم برای افزایش درصد در کنکور.
در رشته تجربی و ریاضی، در دروس اختصاصی:
- زیست
- ریاضی
- فیزیک
- شیمی
باید اول از همه مباحث دوازدهم را ببندی؛ البته نه بهصورت ناقص و سطحی، بلکه بهگونهای که هم فیلم را بفهمی، هم جزوهات را مرور کنی، هم تمرین و تست داشته باشی.
فقط دوازدهم کافی است؟ نه، پیشنیازها را هم باید بشناسی
یکی از اشتباهات رایج دانشآموزان این است که فکر میکنند اگر فقط بروند سراغ درسهای دوازدهم، کار تمام است. در حالی که خیلی از فصلهای دوازدهم، وابسته به مباحث سالهای قبل هستند.
یعنی تو برای فهم درست بعضی از فصلهای دوازدهم، باید پیشنیازهای دهم و یازدهم را هم بلد باشی.
مثال:
در شیمی دوازدهم، برای اینکه بتوانی بعضی مباحث مثل اسید و باز را خوب یاد بگیری، باید مباحثی مثل استوکیومتری را از قبل بلد باشی.
پس اگر پیشنیاز را نخوانده باشی، حتی اگر چند بار هم فیلم دوازدهم را ببینی، باز هم یادگیریات ناقص میماند.
بنابراین ترتیب درست این است:
- مباحث اصلی دوازدهم
- پیشنیازهای ضروری از دهم و یازدهم
- فصلهای ترکیبی و پرتکرار
روش درست اولویتبندی برای دانشآموزی که با فیلم آموزشی جلو میرود
اگر بخواهیم این مسیر را خیلی ساده و کاربردی بگوییم، باید اینطور عمل کنی:
گام اول: دوازدهم را کامل شناسایی کن
برای هر درس اختصاصی، فصلهای دوازدهم را لیست کن و مشخص کن کدامها برای نهایی و کنکور مهمترند.
گام دوم: پیشنیاز هر فصل را مشخص کن
ببین برای یادگیری هر فصل از دوازدهم، چه مباحثی از پایه لازم است. فقط همان پیشنیازهای ضروری را انتخاب کن، نه کل دهم و یازدهم را.
گام سوم: فصلهای ترکیبی و پرتکرار را جدا کن
بعضی از مباحث، هم در کنکور زیاد تکرار میشوند و هم در ترکیب با فصلهای دیگر اهمیت بالایی دارند. اینها باید در اولویت دوم تو قرار بگیرند.
گام چهارم: بر اساس زمان باقیمانده، حجم فیلمها را مدیریت کن
اگر زمانت کم است، قرار نیست همه چیز را کامل و شبیه دانشآموزی بخوانی که از مهر منظم جلو آمده. تو باید بهینه و هدفمند پیش بروی.
دو اصل طلایی برای نتیجه گرفتن از فیلم آموزشی
اگر بخواهیم کل این مسیر را در دو اصل مهم خلاصه کنیم، باید بگوییم:
اصل اول: منبع مناسب انتخاب کن
اگر استاد تو دوره کوتاهتر، فشردهتر یا جمعبندیمحور دارد، حتماً از همان استفاده کن.
لازم نیست در این مقطع، خودت را درگیر جلسات خیلی طولانی و جزئیات کماهمیت کنی.
اصل دوم: اولویتبندی هوشمندانه داشته باش
اول دوازدهم، بعد پیشنیازها، بعد فصلهای ترکیبی و پرتکرار.
این ترتیب باعث میشود بیشترین بازده را از زمانی که تا امتحان نهایی و کنکور باقی مانده بگیری.
چگونه از فیلم آموزشی واقعاً خروجی بگیری؟
فقط دیدن فیلم کافی نیست. اگر میخواهی فیلم آموزشی برایت نتیجه داشته باشد، باید این چرخه را کامل کنی:
۱) دیدن فعال فیلم
یعنی هنگام دیدن فیلم فقط تماشاچی نباشی؛ نکتهبرداری کن، مکث کن، سؤال بپرس و درگیر تدریس شو.
۲) مرور جزوه
بعد از اتمام هر جلسه، همان روز یا نهایتاً روز بعد، جزوهات را مرور کن تا مطالب در ذهنت تثبیت شود.
۳) حل تمرین و تست
یادگیری واقعی زمانی اتفاق میافتد که بعد از آموزش، سراغ سؤال بروی.
فیلم بدون تمرین، خیلی زود از ذهنت خارج میشود.
۴) مرور هفتگی
اگر مرور نداشته باشی، حتی بهترین فیلمها هم اثر ماندگار نمیگذارند.
پس حتماً در برنامهات زمانی برای مرور مباحث دیدهشده قرار بده.
جمعبندی نهایی
اگر تا امروز با فیلم آموزشی خوب پیش نرفتهای، این به معنی از دست رفتن شانس تو نیست.
اتفاقاً از همین الان هم میتوانی با یک تصمیم درست، مسیرت را جمعوجور و مؤثر ادامه بدهی.
فقط این نکات را فراموش نکن:
- اول ببین استاد تو دوره کوتاهتر و جمعبندیمحور دارد یا نه
- اگر نداشت، خودت مباحث را اولویتبندی کن
- دوازدهم باید در اولویت اول باشد
- پیشنیازهای ضروری را حتماً در کنار دوازدهم بخوان
- روی فصلهای پرتکرار و ترکیبی تمرکز ویژه داشته باش
- بعد از دیدن فیلم، حتماً مرور و تستزنی انجام بده
اگر این مسیر را درست اجرا کنی، حتی در زمانی که از سال تحصیلی باقی مانده هم میتوانی به تسلط خوب، یادگیری مؤثر و نتیجه قابل قبول در نهایی و کنکور برسی.