اگرمقالات قبلی ما را دنبال کرده باشید، به یاد دارید که درباره راهکارهای افزایش تراز و مدیریت زمان در بازه باقیمانده تا کنکور صحبت کردیم. در آنجا اشاره کردیم که یکی از طلاییترین ابزارها برای جهش تراز، «تحلیل اصولی آزمون» است. در این مقاله قرار است به قولی که دادیم عمل کنیم و به سراغ گام بعدی یعنی روشهای مرور و رفع اشکال اصولی به تفکیک ماهیت هر درس برویم.
واقعیت این است که نمیتوان برای همه درسها یک نسخه واحد پیچید. هر درس ویژگیها و ساختار خاص خود را دارد و اگر روش رفع اشکال شما با ماهیت آن درس همخوانی نداشته باشد، عملاً زمان خود را هدر دادهاید. در ادامه، دروس کنکور را به سه دسته اصلی تقسیم میکنیم و دقیقترین روشهای تسلط بر آنها را بررسی خواهیم کرد.
۱. دروس حفظی و فرار؛ تکنیکهای تثبیت در حافظه بلندمدت
برخی از مباحث کنکور (مانند بخشهای حفظی زیستشناسی، شیمی، زمینشناسی یا دروس عمومی و توصیفی) ماهیت کاملاً فراری دارند. ممکن است بارها آنها را بخوانید، اما سر جلسه آزمون متوجه شوید که جزئیات از ذهنتان پریده یا گزینهها را با هم خلط میکنید.
اگر بعد از تحلیل آزمون متوجه شدید در این مباحث ضعف دارید، از راهکارهای زیر استفاده کنید:
- رسم مداوم طرحها و چرخهها: مباحث پیچیده و فراری مانند «چرخه کربس» در زیستشناسی را نباید صرفاً روخوانی کنید. بهترین کار این است که خودتان دست به قلم شوید و چندین بار (حتی روزی ۲ تا ۳ بار به صورت روتین) این چرخهها را روی کاغذ رسم کنید تا کاملاً ملکه ذهنتان شوند.
- تکنیک «مجوز ورود و خروج» (برگه نکات روبروی میز مطالعه): فرمولها، چرخهها یا جملات فرار را روی کاغذهای کوچک بنویسید و به دیوار یا درِ اتاق مطالعه خود بچسبانید. اما شرط طلایی این است: این برگهها نباید به بخشی از دکوراسیون اتاق تبدیل شوند! خود را متعهد کنید که هر بار خواستید از اتاق خارج شوید یا به آن وارد شوید، ابتدا باید این نکات را یک دور مرور کنید.
- رمزگذاری و کدگذاری شخصی: برای ترتیب مراحل، اسامی خاص یا دستهبندیهای فرار، رمزهای جذاب و خندهدار بسازید. ذهن ما اطلاعات رمزگذاریشده را بسیار راحتتر بازیابی میکند.
- استفاده از فلشکارت: فلشکارتها (بهویژه با سیستم جعبه لایتنر) بهترین ابزار برای مرورهای سریع و پر تکرار در زمانهای مرده هستند.
- ترسیم نمودار درختی (به خصوص در هفتههای پایانی): برای اینکه در هفتههای آخر منتهی به کنکور دچار سردرگمی نشوید، ساختار مباحث فرار را در قالب نمودارهای درختی خلاصه کنید تا با یک نگاه، کل مبحث در ذهنتان بازیابی شود.
۲. دروس محاسباتی و مسئلهمحور؛ یادگیری فعال در دل تستها
ریاضی، فیزیک و بخش مسائل شیمی داستان کاملاً متفاوتی دارند. در این دروس، مرور کردن فرمولها و خواندن درسنامهها یا خلاصههای قدیمی بهتنهایی هیچ کمکی به رفع اشکال شما نمیکند. ماهیت این دروس «یادگیری فعال با تست» است.
بسیاری از مواقع شما فرمول مربوط به یک سوال را کاملاً حفظ هستید، اما به دلیل اینکه طراح سوال ایدهای جدید و خلاقانه به کار برده، در آزمون دچار شوک میشوید و نمیتوانید سوال را حل کنید. برای رفع اشکال این گروه از دروس:
- منبع اصلی رفع اشکال را تستزنی قرار دهید: بعد از اینکه فرمول یا نکته مربوطه را به صورت گذرا مرور کردید، بلافاصله به سراغ حل تست بروید.
- تیپبندیهای مختلف را کار کنید: به تعداد کافی تست آموزشی و سنجشی بزنید تا با انواع و اقسام طراحی سوالات و ایدههای مختلف طراحان کنکور آشنا شوید. این کار باعث میشود سر جلسه آزمون اصلی، هیچ ایدهای برایتان غریبه و شوکهکننده نباشد.
۳. شناسایی و درمان «یادگیریهای ناقص»
گاهی اوقات مشکل شما با یک مبحث، صرفاً فراموشی جزئی یا کمدقتی نیست؛ بلکه شما از ابتدای سال تحصیلی آن بخش را به خوبی متوجه نشدهاید و یک «یادگیری ناقص» شکل گرفته است. در این حالت، اصرار بر مرورهای مکرر بیفایده است؛ چرا که شما در حال مرور و تثبیت یک ساختار معیوب در ذهن خود هستید!
اگر متوجه شدید که در مبحثی پایه و اساس مشکل دارید، مراحل زیر را طی کنید:
- پذیرش یادگیری ناقص: بپذیرید که این بخش نیاز به آموزش مجدد دارد.
- انتخاب ابزار آموزشی مناسب با تیپ یادگیری خودتان:
- اگر یادگیرنده دیداری-شنیداری هستید، میتوانید از فیلمهای آموزشی کوتاه، تحلیلهای ویدیویی اساتید یا درسنامههای تصویری استفاده کنید.
- اگر با مطالعه کتاب بهتر یاد میگیرید، به سراغ درسنامههای خودآموز و کتب کمکآموزشی بروید که مبحث را از صفر و به زبان ساده توضیح دادهاند.
- ترمیم نقطه ضعف: مبحث را دوباره یاد بگیرید، مثالهای تشریحی آن را حل کنید و سپس با تستهای ساده تا متوسط، تسلط خود را بالا ببرید تا این نقص یادگیری کاملاً برطرف شود.