بیحالگی، بیانگیزگی و نداشتن حوصله برای درس خواندن مشکلی نیست که فقط تو داشته باشی.
تقریباً همهی ما، بهخصوص در مسیرهای طولانی مثل کنکور یا آزمونهای مهم، بارها به این نقطه رسیدهایم که با خودمان گفتهایم:
«واقعاً دیگه حسشو ندارم!»
اما سؤال اصلی اینجاست:
آیا باید در این شرایط کاملاً درس را کنار بگذاریم؟
یا راهی هست که دوباره خودمان را به مسیر برگردانیم؟
در این مقاله، دقیق و کاربردی دربارهی همین موضوع صحبت میکنیم.
چرا گاهی هیچ حوصلهای برای درس نداریم؟
بیحوصلگی همیشه به معنی تنبلی نیست. دلایلش میتواند اینها باشد:
- خستگی ذهنی و فشار طولانیمدت
- یکنواخت شدن روش مطالعه
- نداشتن تصویر واضح از هدف
- توقعهای غیرواقعی از خودمان
- یا حتی فقط نیاز طبیعی بدن به استراحت
نکتهی مهم این است:
نادیده گرفتن این حس، معمولاً اوضاع را بدتر میکند.
قانون طلایی ۲ دقیقه (یا ۵ دقیقه)؛ دشمن تنبلی
یکی از مؤثرترین راهحلها برای شروع، چیزی است به نام قانون دو دقیقه یا قانون پنج دقیقه.
این قانون چی میگه؟
میگه:
«تصمیم نگیر کل کار رو انجام بدی؛ فقط تصمیم بگیر ۲ تا ۵ دقیقه شروعش کنی.»
مثلاً:
- فقط ۲ دقیقه کتاب رو باز کن
- فقط ۵ دقیقه تست بزن
- فقط یک پاراگراف درسنامه بخون
جالب اینجاست که:
- بزرگترین مانع، شروع کردنه
- وقتی شروع کردی، ول کردنش سخت میشه
خیلی وقتها میبینی به جای ۵ دقیقه، ۳۰ یا حتی ۶۰ دقیقه درس خوندی.
روش درس خواندن را عوض کن، نه هدف را
گاهی مشکل از خود درس نیست، از شیوهی مطالعه است.
اگر:
- چند روز فقط تست میزنی
- یا فقط جزوه میخوانی
- یا فقط ویدیو آموزشی میبینی
ذهن خسته میشود.
چند تغییر ساده ولی مؤثر:
- امروز بهجای تست، ویدیو ببین
- وقتی کمرت درد میکند، درازکش آموزش ببین
- برای درسهای محاسباتی موسیقی (حتی با کلامِ غیر فارسی) بگذار
- بین درسها جابهجا شو
تنوع، انگیزه میسازد.
تغییر مکان = تغییر حال
باور کن گاهی فقط با عوضکردن جا، مغزت دوباره روشن میشود.
- از پشت میز بیا روی زمین
- برو پذیرایی یا آشپزخانه
- بالکن، حیاط، خانهی اقوام
- حتی یک کتابخانه یا کافهی ساکت
محیط جدید، حال جدید میسازد.
سیستم پاداش و تنبیه؛ مغزت را شرطی کن
ما انسانیم؛ مغزمان با پاداش بهتر کار میکند.
پاداشهای کوچک و قابل انجام:
- بستنی خوردن
- یک اپیزود ۲۰ دقیقهای سریال (نه سریالهای بلند!)
- پیادهروی یا دوچرخهسواری
- دیدن چند اجرای کوتاه طنز
- یک دوش خنک
نکتهی مهم:
پاداشی انتخاب کن که واقعاً انجامش بدهی.
تنبیه هم لازم است
نه برای عذاب وجدان، بلکه برای مسئولیتپذیری:
- چند روز بدون موبایل
- ممنوعیت موسیقی یا فیلم
- انجام کارهای خانه
- یا حتی سرد شدن برخورد مشاور
تعادل پاداش و تنبیه، معجزه میکند.
مغز فقط درس نمیخواهد؛ «حال خوب» میخواهد
اگر تمام روزت فقط درس باشد، فرسوده میشوی.
کاری بکن که:
- کتاب غیر درسی بخوانی
- پادکست گوش بدهی
- ورزش سبک داشته باشی (۱۰ تا ۱۵ دقیقه کافی است)
- مدیتیشن ساده انجام بدهی
- با خانواده و دوستها وقت بگذرانی
اینها وقت تلف کردن نیست؛
شارژ کردن توست.
هر شب، ۱۰ دقیقه با رؤیایت زندگی کن
قبل از خواب:
- به هدفت فکر کن
- خودت را در آینده تصور کن
- دانشگاه، شغل، جایگاهی که میخواهی
- جزئیاتش را ببین، حسش را لمس کن
وقتی هدف شفاف نباشد، انگیزه هم میمیرد.
صادق باش؛ بیحوصلگی یا بهانه؟
این بخش خیلی مهم است.
بعضی وقتها واقعاً خستهایم و نیاز به استراحت داریم.
اما بعضی وقتها، اگر با خودمان روراست باشیم، فقط بهانه میآوریم.
از خودت بپرس:
- واقعاً نمیتوانم؟
- یا نمیخواهم؟
اگر حس میکنی تنهایی از پسش برنمیای:
- با مشاورت حرف بزن
- کمک بخواه
- بگذار کسی گاهی هلت بدهد، گاهی تشویقت کند، گاهی دعوایت کند
بعضی روزها فقط باید «زندگی» کرد
بیانگیزگی همیشه دشمن نیست.
گاهی علامت این است که:
«توقف کن، نفس بکش، دوباره برگرد.»
یکی دو روز آف بودن،
بیرون رفتن،
کتاب خواندن،
خوابیدن،
خودت بودن…
اگر آگاهانه باشد، نهتنها بد نیست، بلکه لازم است.
جمعبندی
اگر حال و حوصله درس خواندن نداری:
- کوچک شروع کن (قانون ۲ دقیقه)
- روش و مکانت را عوض کن
- برای خودت پاداش بگذار
- به هدفت فکر کن
- مراقب حالت باش
- و با خودت صادق بمان