اگر قرار باشد صادق باشیم، بیشتر دانشآموزان کنکوری مشکل «کمهوشی» یا «بلد نبودن درس» ندارند؛ مشکل اصلی جای دیگری است: عادتهای غلط.
عادت به تنبلی، عادت به گوشی، عادت به رها کردن برنامه، عادت به ناامیدی، عادت به شروعهای پرانرژی و رها کردنهای ناگهانی.
در این مقاله قرار نیست شعار بدهیم یا حرفهای انگیزشی توخالی بزنیم. قرار است واقعی، عملی و مخصوص دوران کنکور حرف بزنیم.
عادت یعنی چه؟ چرا انکار کردنش فایدهای ندارد؟
عادت یعنی کاری که:
- یا آگاهانه انجامش میدهی
- یا ناخودآگاه
- اما نکته مهم این است: مدام تکرار میشود
اگر ساعتها در گوشی میچرخی، اگر دو روز درس میخوانی و روز سوم ول میکنی، اگر هر بار خسته میشوی همهچیز را رها میکنی،
ببخشید رودربایستی نداریم:
به این رفتارها عادت داری.
اولین قدم اصلاح، پذیرش است؛ نه توجیه، نه فرافکنی، نه انداختن تقصیر گردن «شیطان».
هر مشکل یک ابزار دارد (حتی عادتهای غلط)
در زندگی همانقدر که برای باز کردن یک پیچ به پیچگوشتی نیاز داریم، برای حل چالشهای ذهنی هم ابزار لازم است.
این ابزار میتواند:
- یک طرز فکر جدید باشد
- یک تصمیم قاطع باشد
- یا یک چارچوب رفتاری مشخص
در ادامه، ابزار اصلی ترک عادتهای غلط کنکوری را میگیری.
ترک عادتها دو مدل دارد: نتیجهای یا هویتی
از نظر روانشناسی، ترک عادت به دو شکل انجام میشود:
1. ترک عادت به روش نتیجهای
یعنی:
«دیگه این کارو نمیکنم.»
مثال معروف:
- تعارف سیگار میشود
- فرد میگوید: «مرسی، ترک کردم»
این روش کوتاهمدت جواب میدهد، اما احتمال برگشت بسیار بالاست.
2. ترک عادت به روش هویتی
یعنی:
«من اساساً آدم این کار نیستم.»
مثال:
- تعارف سیگار
- جواب: «من سیگاری نیستم.»
اینجا رفتار از هویت میآید، نه اجبار.
چرا ترک هویتی برای کنکور مناسب نیست؟
خیلی مهم 👈
ترک هویتی:
- زمانبر است
- نیاز به بازسازی عمیق روان و شخصیت دارد
- هر فرد مسیر متفاوتی دارد
اما ما برای کنکور وقت نداریم.
۵ ماه وقت داریم، نه ۵ سال.
پس برای این بازه:
✅ ترک عادتها باید نتیجهای و ضربتی باشد.
لیست عادتهای مخربت را بنویس
قبل از هر کاری، باید بدانیم با چی طرفیم.
چند نمونه رایج:
- اعتیاد به گوشی و شبکههای اجتماعی
- بیرون رفتنهای ناگهانی و بیدلیل
- شل شدن بعد از چند روز درس خواندن
- رها کردن برنامه با اولین خستگی
- خواب بیش از حد
✅ عادتهایی که ذاتاً بد نیستند،
اما در مسیر کنکور، سم هستند.
الان:
- روی کاغذ
- یا حتی ذهنی
لیستشان کن.
اگر چیزی جا افتاد، بعداً اضافه میشود.
قانون طلایی ۵ ماهه: «انجامش نده»
قرار نیست:
- کمش کنی
- ده روز نکنی بعد جایزه بدهی
- مذاکره کنی با خودت
📌 قانون ساده است:
“در عمل، انجامش نده.”
بعضی روزها سخت است
بعضی روزها خیلی سخت است
اما چیزی که ثابت میماند این است:
👉 تو آن کار را انجام نمیدهی.
فعل مهم است، نه حس.
پلیس درونت را فعال کن!
برای این ۵ ماه، به یک ابزار نیاز داری:
👮 پلیس ذهنی
به محض اینکه:
- خواستی بری تو گوشی
- خواستی از زیر درس دربری
- خواستی روز را بپاشی
🔴 ضربتی قطع کن.
نه بعدش، نه ده دقیقه دیگر، همان لحظه.
بعد از ۵ ماه؟
- پلیس بازنشسته میشود
- تو به هدفت رسیدهای
روزهای اول، حیاتیترین روزها هستند
بهخصوص:
- روز اول
- هفته اول
دلیلش چیست؟
- ذهن تو سیگنال میگیرد: «این قضیه جدی است»
- اعتمادبهنفست بالا میرود
- احساس کنترل روی زندگیات پیدا میکنی
✅ آدمهایی که چارچوب دارند،
اعتمادبهنفس بالاتری دارند.
یک حقیقت مهم: تو اختیار داری
این شاید بدیهی باشد، اما کمتر کسی از آن استفاده عملی میکند:
تو در هر لحظه:
- انتخاب میکنی درس بخوانی
- یا گوشی را ادامه بدهی
- یا کار دیگری انجام بدهی
هیچکس بهجای تو تصمیم نمیگیرد.
📌 حتی اگر حالت بد است
📌 حتی اگر خستهای
📌 حتی اگر حال نداری
باز هم:
انتخاب با توست.
لذت درس خواندن واقعی است (جدی!)
خیلی وقتها:
- شروع سخت است
- اما ۵ دقیقه بعد میبینی:
- تمرکز گرفتی
- حال دلت بهتر شده
- زمان دارد میگذرد
کسی که لذت درس خواندن را درک کند،
🏆 لذت دیگری را از دست نداده است.
اگر قرار است ۵ ماه سخت بگذرد،
حداقل در مسیر رشد و جلو رفتن بگذرد.
جمعبندی نهایی
- عادتهای غلطت را بشناس
- برای ۵ ماه، نتیجهای و قاطع ترکشان کن
- مذاکره با خودت ممنوع
- پلیس ذهنی را فعال کن
- انتخاب آگاهانه، هر لحظه
- سختی، بخشی از مسیر است
نه ۵ سال
نه یک عمر
فقط ۵ ماه
اگر از همین حالا عادتهای غلطت را ضربتی قطع کنی و به درست برسی،
از صمیم قلب:
💙 بهت افتخار میکنم.